فکت‌نامه | Factnameh

اپیزود قالیباف

این هفته در پادکست فکت‌نامه به غیر از مرور دو فکت‌چک از قالیباف، کمی هم درباره پرونده سفر خانواده او به ترکیه صحبت می‌کنیم؛ سفری که اظهارنظرهای ضدونقیض درباره آن زیاد است اما منابع کمی برای درستی‌سنجی ابعاد مختلف آن وجود دارد. گفته‌های نادرست و غیرقابل اثبات قالیباف که به ترتیب درباره محدودیت نداشتن تحقیق‌وتفحص مجلس و همچنین سهم دولت از اقتصاد ایران است، باعث شد که نام این قسمت را «اپیزود قالیباف» بگذاریم.
در ادامه به ژاپن می‌رویم و از خبر گمراه‌کننده‌ای درباره ممنوعیت موی دم اسبی در ژاپن می‌گوییم. بعد از بررسی فکت‌چک‌هایی از یک انیمیشن درباره طرح صیانت و سوژه‌ای مربوط به بدهی‌های واقعی دولت‌های مختلف در ایران، به سراغ مرور چند کامنت می‌رویم که از مخاطبان فکت‌نامه دریافت کرده‌ایم.
 
 00:01:36 درباره سفر خانواده قالیباف به ترکیه چه می‌دانیم
 00:12:38 محدودیت‌های تحقیق و تفحص مجلس
 00:16:40 سهم دولت از اقتصاد ایران
 00:22:57 مدل موی دم‌اسبی در مدارس ژاپن
 00:30:41 انیمیشن درباره طرح صیانت
 00:38:25 بدهی‌های دولت
 00:44:22 پاسخ به کامنت‌های شما
 
پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. 
گفت‌وگوهای هفتگی آنان در واقع بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است.
مدیر هنری این پادکست، آریا کیان و تهیه‌کننده آن افشین صدری است.
پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید.
 
فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم:
سایت مدیابایس برای اطلاع از اعتبار سایت‌های خبری
مجلس ایران و محدودیت‌های تحقیق و تفحص
چند درصد از اقتصاد ایران، دولتی است؟
آیا مدل موی دم اسبی در مدارس ژاپن ممنوع است؟
آيا باورهای “فریبرز” درباره طرح صیانت شایعه بود؟
میزان واقعی بدهی دولت‌های جمهوری اسلامی چقدر است؟

رئیسی و یک گواهی ابتدایی جعلی

این هفته در قسمت ۵۶ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا کمی درباره کامنت‌های دلگرم‌کننده شنوندگان صحبت می‌کنیم و بعد از آن به سراغ ماجرای یک مدرک جعلی می‌رویم که می‌گویند مربوط به گواهینامه تحصیلی ابراهیم رئیسی است. توضیح می‌دهیم که در چه فرایندی، این سند جعلی حتی از سوی روزنامه‌نگاران نیز بازنشر می‌شود.
در ادامه پادکست، سوژه تعداد افغانستانی‌ها در ایران را بررسی می‌کنیم و توضیح می‌دهیم که چرا عدد ۸ میلیون نفر که از سوی روزنامه جمهوری اسلامی اعلام شده، عددی غیرواقعی است و ما به آن نشان «شاخ‌دار» داده‌ایم.
بعد از هفته‌ها، دوباره به سراغ سوژه‌ای درباره واکسن‌های کرونا می‌رویم و ادعاهای یک کانال تلگرامی ضدواکسن را درباره نقش واکسن در جهش‌های ویروس بررسی خواهیم کرد.
دو سوژه ازدواج با محارم در اروپا و همچنین نقاشی کشیدن فیل‌ها را هم در پایان پادکست، مرور می‌کنیم.
00:06:00 جمعیت افغانستانی‌ها در ایران
00:17:43 رئیسی و یک گواهی ابتدایی جعلی
00:25:44 ادعای نادرست تاثیر واکسن بر تولید سویه‌های جدید
00:44:40 ادعای نادرست قانونی بودن ازدواج با محارم در کشورهای غربی
00:52:18 ادعای نقاشی‌کردن فیل‌ها
پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. 
گفت‌وگوهای هفتگی آنان در واقع بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است.
مدیر هنری این پادکست، آریا کیان و تهیه‌کننده آن افشین صدری است.
پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید.
 
فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم:
گواهینامه شش‌ساله ابتدایی جعلی منسوب به ابراهیم رئیسی
ادعای شاخ‌دار درباره جمعیت ۸ میلیون نفر افغانستانی‌های مقیم ایران
ادعای نادرست درباره واکسن و سویه‌های جدید ویروس
ادعای شاخ‌دار درباره قانونی بودن ازدواج با محارم در کشورهای غربی
خودنگاره فیل نقاش چقدر واقعیست؟

شگفت‌انگیزان جام‌جمی

سوژه اصلی قسمت ۵۵ پادکست فکت‌نامه، مروری بر حضور کودکان و نوجوانان شگفت‌انگیز در صداوسیما و رسانه‌های رسمی ایران است؛ افرادی که اغلب نوجوانند با صفت‌هایی مثل «فرانخبه» یا «مخترع نابغه» معرفی می‌شوند و معمولا هم هیچ سند و مدرکی وجود ندارد که ادعای شگفت‌انگیزبودن آنها را ثابت کند. بهانه این بحث هم برنامه تلویزیونی عصر جدید است که این بار ادعا کرده یک جوان ۲۱ ساله از طریق سلول‌های بنیادی مادرش، توانسته بینایی خود را به طور کامل به دست بیاورد؛ ادعایی که نادرست است.
اما به غیر از این سوژه، به سراغ رباتی می‌رویم که این روزها در اینستاگرام فارسی همه جا حضور دارد و ادعا می‌شود روغن جمع می‌کند. بررسی می‌کنیم که چرا این ماجرا نادرست است و مواردی را که باید درباره این ربات بدانیم، ذکر می‌کنیم. ماجرای اهانت به مکرون در فرانسه، نگاهی به وضعیت آزادی مذهب در تاجیکستان و دو موضوع اقتصادی مربوط به آمارهای درآمد و دخل و خرج دولت ایران هم دیگر مواردی است که در این اپیزود از پادکست فکت‌نامه به آنها می‌پردازیم.
 
00:01:04 ادعای درمان نابینایی از طریق سلول‌های بنیادی در شیراز
00:18:00 «ربات روغن‌جمع‌کن»
00:23:53 آیا یک کاریکاتوریست در فرانسه به دلیل انتشار کاریکاتور امانوئل مکرون، مجرم شناخته شد؟
00:29:00 نگاهی به وضعیت آزادی مذهب در تاجیکستان
00:32:29 آمارهای درآمد و دخل و خرج دولت ایران
 
پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. 
گفت‌وگوهای هفتگی آنان در واقع بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است.
مدیر هنری این پادکست، آریا کیان و تهیه‌کننده آن افشین صدری است.
پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید.
 
فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم:
 
ادعای درمان نابینایی از طریق سلول‌های بنیادی در شیراز
هیچ سندی ادعاهایی را که درباره “فرانخبه دوازده‌ساله” می‌شود تایید نمی‌کند.
ماجرای ” مخترع نابغه ۱۰ ساله” و اهمیت درستی‌سنجی برای رسانه‌ها و منابع رسمی
«ربات روغن‌جمع‌کن»؛ داستان ترجمه یک پست نادرست
آیا یک کاریکاتوریست در فرانسه به دلیل انتشار کاریکاتور امانوئل مکرون، مجرم شناخته شد؟
نگاهی به وضعیت آزادی مذهب در تاجیکستان
دخل و خرج دولت در سال ۱۴۰۰؛ فکت‌ها و شواهد موجود چه می‌گویند؟
آیا رکورد صادرات غیرنفتی ایران در سال ۱۴۰۰ شکسته شده است؟

استادیوم‌ مشهدی، آزمایشگاه‌ اوکراینی

این هفته در قسمت جدید پادکست فکت‌نامه، هفت سوژه مختلف را که در روزهای گذشته فکت‌چک کرده‌ایم، مرور خواهیم کرد. ابتدا به سراغ مادلین آلبرایت می‌رویم و باوری که می‌گوید او سال‌ها پیش از ایران به خاطر نقش‌داشتن در «کودتای ۲۸ مرداد» عذرخواهی کرده است.
سپس به بهانه اظهارات وزیر بهداشت ایران، آمارها و شاخص‌های کرونا در ایران را مرور می‌کنیم و در ادامه دو فکت‌چک ورزشی-سیاسی را بررسی خواهیم کرد. ابتدا از وضعیت اسرائیل در جذاب ورزشکاران دیگر کشورها خواهیم گفت و بعد هم ماجراهای تلخ استادیوم امام رضای مشهد را بازخوانی می‌کنیم؛ جایی که زنان باز هم اجازه نیافتند به استادیوم فوتبال بروند.
نگاهی به ادعاها درباره آزمایشگاه‌های بیولوژیک در اوکراین، ادعایی نادرست درباره یک گفته اوباما در زمینه اختصاص بودجه به توییتر و فیس‌بوک برای جذب کاربران ایرانی دو فکت‌چک دیگری هستند که در قسمت ۵۴ پادکست فکت‌نامه به آنها خواهیم پرداخت.
در پایان نیز به سراغ شایعه‌ای می‌رویم که مربوط به اسکار و سیلی ویل اسمیت به کریس راک در این مراسم است؛ شایعه‌ای که ادعا می‌کند همه اینها کار خود فایزر بوده است!
00:01:00 عذرخواهی مادلین آلبرایت از ایران
00:10:10 وضعیت ایران در مبارزه با کرونا
00:14:36 اسراییل و کمیته‌ جذب ورزشکار
00:19:53 امکان محرومیت ایران از سوی فیفا
00:25:58 آزمایشگاه‌های بیولوژیک اوکراین
00:36:39 بودجه اوباما برای جذب کاربران ایرانی
00:42:25 فایزر و سیلی ویل اسمیت در اسکار
 
پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. 
گفت‌وگوهای هفتگی آنان در واقع بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است.
مدیر هنری این پادکست، آریا کیان و تهیه‌کننده آن افشین صدری است.
پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید.
 
فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم:
مادلین آلبرایت به خاطر نقش آمریکا در «کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲» عذرخواهی نکرده است
آیا ایران جزو ۱۰ کشور «قوی در مبارزه با کرونا» است؟
آیا اسراییل علیه ایران کمیته‌ جذب ورزشکار تشکیل داده‌است؟
آیا امکان کنار گذاشتن تیم ملی فوتبال ایران از جام جهانی وجود دارد؟
درباره آزمایشگاه‌های بیولوژیک اوکراین چه می‌دانیم؟
خبر نادرست بودجه توییتر و فیسبوک برای جذب کاربران ایرانی
آیا سیلی جنجالی ویل اسمیت در اسکار به خاطر فروش «داروی جدید» فایزر بوده است؟

فکت‌نامه در ۱۴۰۰

قسمت ۵۳ پادکست فکت‌نامه در روزی منتشر می‌شود که سه مناسبت دارد؛ روز جهانی درستی‌سنجی، پنجمین سالگرد تاسیس سایت فکت‌نامه و نخستین سالگرد شروع‌به‌کار پادکست فکت‌نامه.
به همین مناسبت، در این قسمت ابتدا مروری می‌کنیم به کارنامه فکت‌نامه از نگاه آمارها و بعد به سراغ کامنت‌ها و صداهایی می‌رویم که مخاطبان فکت‌نامه برای ما ارسال کرده‌اند. از همه کسانی که برای این قسمت ویژه، صدا فرستاده‌اند تشکر می‌کنیم.
در ادامه نامزدها و برندگان «شاخ‌دار سال»، «سورپرایز سال» و «پرزحمت‌ترین فکت‌چک سال» را به شما معرفی می‌کنیم. این قسمت یک جمع‌بندی و مرور کوتاه به یک سال تلاش فکت‌نامه برای پرداختن به خبرهای نادرست و توضیح درباره واقعیت خبرهاست.
روز جهانی فکت‌چکینگ مبارک!
کارنامه فکت‌نامه در سال ۱۴۰۰ 
فکت‌چک‌هایی که در این اپیزود به آنها اشاره کردیم:
پربازدیدترین فکت‌چک سایت: انتخابات با مشارکت زیر ۵۰ درصد و مکانسیم‌های حقوقی سازمان ملل متحد
رتبه‌های بعدی:
آیا یک بیماری جدید در شیان چین شیوع پیدا کرده باعث خونریزی گوش و چشم و بینی می‌شود؟
 
کندی اینترنت در ایران از کجا ناشی می‌شود و چقدر به طرح صیانت مربوط است؟
 
پربازدیدترین مقاله:
طرح صیانت از حقوق کاربران در آستانه تصویب؛ آیا کار اینترنت در ایران تمام شده است؟
جنگ در اوکراین و بازار داغ اخبار جعلی
آیا گفته‌های محمدعلی طاهری در مصاحبه با ایران اینترنشنال مبنای علمی دارد؟
 
پربازدیدترین توییت:
ویدئوی مصاف درباره کشته‌سازی در اوکراین
آیا چین زباله‌های اتمی خود را در ایران دفن می‌کند؟
ادعای جعلی درباره عزل منی
 
پربازدیدترین‌ها در اینستاگرام:
عکس پوتین و زلینسکی
واقعه گوهرشاد ارتباطی با کشف حجاب نداشته است.
آیا عکس زنی که در خوزستان از روی زمین آب می‌خورد، فتوشاپ شده است؟
پربازدیدترین پست‌ها در تلگرام:
آیا ایران رتبه دوم واکسیناسیون را در دنیا به دست آورده است؟
ادعای مرگ‌بار بودن واکسن‌های کرونا
جعل جدول خبرگزاری تسنیم برای اثبات گفته رهبر درباره رتبه اقتصادی ایران
 
پرشنونده‌ترین اپیزودهای پادکست فکت‌نامه:
مستند رائفی‌پور
انتقام سخت
حسن عباسی
کاترین شکدم
محمدعلی طاهری و عرفان حلقه
بنی‌صدر و شایعه‌ای که نمی‌میرد
 
کاندیداهای شاخ‌دار سال:
آیا استقبال از ابراهیم رئیسی در تاریخ انتخابات جمهوری اسلامی «کم‌نظیر» است؟
ادعای خامنه‌ای درباره ارتباط داعش با دموکرات‌های آمریکا
طراحی کووید؛ ماجرای یک مستند «غیرعادی»
 
دیگر شاخ‌دارهای قابل توجه:
شایعه کشف «گور دسته‌جمعی شهدای مسجد گوهرشاد» در مشهد صحت ندارد
آیا سندی مبنی بر توطئه انگلیس برای کاهش جمعیت ایران وجود دارد؟
آیا به‌زودی با رویداد لاشامپ، همه سلاح‌های مدرن از کار خواهد افتاد؟
آیا با توسعه انرژی هسته‌ای می‌توان مشکل آب هفت استان را حل کرد؟
نقل قول از نیویورک تایمز و وال‌استریت ژورنال درباره فواید حجاب و تشکیل گشت پوشش توسط پلیس نیویورک
 
سورپرایز سال:
آیا شرکت‌های ایرانی برای تامین قطعات با خودروسازهای آلمانی مانند بنز و بی‌ام‌و همکاری می‌کنند؟ (برنده سورپرایز سال)
اوکراین از نظر تعداد سربازان اعزامی سومین کشور نیروهای ائتلاف در عراق بوده است
مقایسه جمعیت کارمندان ایران با کارکنان بخش عمومی در کشورهای دیگر
 
پایین‌کشیدن عکس قاسم سلیمانی و عذرخواهی پلیس در هند
 
پرزحمت‌ترین فکت‌چک‌ها
محمدعلی طاهری و عرفان حلقه (برنده پرزحمت سال)
آیا امواج رادیویی برای سلامتی مضر هستند؟
طراحی کووید؛ ماجرای یک مستند «غیرعادی»

سال‌ها و نام‌ها

در این قسمت از پادکست فکت‌نامه، به بهانه سال نو، به سراغ سوژه‌هایی رفتیم که درباره نام‌گذاری سال جدید و همچنین پیام‌های نوروزی رهبر و رئیس‌جمهور ایران است. ابتدا به ماجرای جنجالی نبود سفره هفت‌سین در پیام نوروزی رییس‌جمهور ایران پرداختیم و به این سوال پاسخ دادیم که رئیس‌جمهورهای ایران در چه سال‌هایی پیام نوروزی خود را کنار سفره هفت‌سین منتشر کرده‌اند. بعد هم به بهانه اشاره به آغاز قرن جدید در پیام نوروزی امسال و پارسال رهبر جمهوری اسلامی، به این سوال پاسخ دادیم که بالاخره قرن جدید از چه زمانی شروع می‌شود؟
بحث اصلی این قسمت اما درباره نام‌گذاری امسال است. ابتدا در این باره صحبت کردیم که این نام‌گذاری‌ها چه تاریخچه‌ای داشته. ضمن اینکه تاثیر این نام‌گذاری‌ها را بر شرایط زندگی مردم ایران بررسی می‌کنیم. دانش‌بیان و اشتغال‌آفرین، دو عبارتی است که در نام امسال وجود دارد و در پایان پادکست، نگاهی کردیم به وضعیت شرکت‌های دانش‌بنیان و همچنین شرایط اشتغال‌زایی در کشور.
00:04:05 سفره هفت‌سین و پیام‌های نوروزی
00:10:31 قرن جدید از چه زمانی شروع می‌شود؟
00:15:13 رهبر جمهوری اسلامی و نام‌گذاری سال‌ها
00:32:00 تاثیر نام‌گذاری سال‌ها چیست؟
00:35:03 وضعیت شرکت‌های دانش‌بنیان در ایران چگونه است؟
00:47:44 اشتغال‌زایی در ایران چه وضعیتی دارد؟
 
پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. 
گفت‌وگوهای هفتگی آنان در واقع بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است.
مدیر هنری این پادکست، آریا کیان و تهیه‌کننده آن افشین صدری است.
پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید.
 
فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم یا در این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم:
ماجرای هفت‌سین در پیام‌های نوروزی
خامنه‌ای هم سال گذشته و هم امسال را آغاز قرن جدید نامید
آیا یک ویروس جدید ناشناخته در چین شایع شده‌است؟
آیا آمریکا تروریست‌های داعش را به شرق اوکراین می‌فرستد؟
آیا ژاپن، عده طلاق اسلامی را رسمی کرده‌است؟
آیا در خیابان‌های سیدنی موجود فضایی پیدا شده‌است؟
 

جنگ و تورم، غبار و سود سیگار

اپیزود ۵۱ پادکست فکت‌نامه در میانه‌ی جنگ اوکراین، تورم، گرد و غبار خوزستان و در روزهایی منتشر می‌شود که مردم هنوز درگیر کرونا هستند؛ روزهای پایانی سال ۱۴۰۰. 
در این قسمت، «هفت» فکت‌چک را مرور می‌کنیم که موضوعات مختلفی دارند؛ از جنگ اوکراین و زنی باردار زیر بمباران بیمارستان تا وضعیت تورم ایران و ترکیه و ادعایی درباره عمدی‌بودن تولید گرد و خاک در خوزستان.
 
00:02:00 آیا آمریکا تروریست‌های داعش را به شرق اوکراین می‌فرستد؟
00:06:30 ماجرای زن باردار در بیمارستان کودکان اوکراین
00:12:41 ادعای حذف تارکوفسکی از لیست سایت آی‌ام‌دی‌بی
00:16:50 مقایسه نرخ تورم ایران و ترکیه
00:26:39 چرا به آمارهای رسمی تورم در ایران استناد می‌کنیم؟
00:31:37 صادرات نفت خام ایران
00:37:13 میزان سود مصرف سیگار در ایران
00:41:13 ادعای تولید گرد و خاک عمدی در عراق به سمت ایران
قطعه پایانی: والس نوروزی از احمد عاشورپور
 
پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. 
گفت‌وگوهای هفتگی آنان در واقع بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است.
مدیر هنری این پادکست، آریا کیان و تهیه‌کننده آن افشین صدری است.
پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید.
 
فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم:
 
آیا آمریکا تروریست‌های داعش را به شرق اوکراین می‌فرستد؟
ماجرای زن باردار در بیمارستان کودکان اوکراین
ادعای حذف تارکوفسکی از لیست سایت آی‌ام‌دی‌بی
مقایسه نرخ تورم ایران و ترکیه
صادرات نفت خام ایران در ماه‌های پایانی سال ۱۴۰۰ چقدر است؟
آیا ۸۰ درصد سیگارهای مصرفی در ایران را خارجی‌ها تولید می‌کنند؟
آیا عراق عمدا در مرزهای ایران، گرد و خاک تولید می‌کند؟

مورد عجیب کاترین شکدم

در قسمت ۵۰ از پادکست هفتگی فکت‌نامه سعی می‌کنیم ببینیم اسناد و یافته‌ها درباره کاترین شکدم، چه می‌گوید. او روزنامه‌نگار و تحلیل‌گری است که مدتی در ایران،در رسانه‌های نزدیک به اصول‌گرایان و حتی در سایت رهبر جمهوری اسلامی، مطالبی را می‌نوشت و مدتی پیش اعلام کرد که در گفت‌وگو و مواجهه با رهبران ایران، به این نتیجه رسیده که جمهوری اسلامی به دنبال رسیدن به سلاح هسته‌ای است؛ ادعایی که واکنش‌های زیادی را در ایران به همراه داشته است.
در ادامه چند فکت‌چک از اوکراین را بررسی می‌کنیم و در پایان، به سراغ بررسی سوژه‌ای می‌رویم که در آن اطلاعات نادرستی درباره وضعیت جذب سرمایه‌های خارجی در زمان برجام، مطرح شده است.
 
00:01:18 مقدمه‌ای درباره اهمیت موضوع کاترین شکدم
00:06:16 ماجرای اکانت توییتری آتوسا شجاعیان چیست؟
00:13:48 درباره کاترین شکدم چه می‌دانیم؟
00:19:57 آیا کاترین شکدم جاسوس اسرائیل است؟
00:25:54 گفته رائفی‌پور درباره حضور نظامی اوکراین در عراق
00:27:41 قبرستان‌های متحرک برای نیروهای نظامی روسیه
00:32:08 ویدئوی گریم زخمی‌ها
00:34:36 پوتین و جلسه‌ با مهمانداران هواپیما
00:36:58 پایین کشیدن عکس قاسم سلیمانی در کشمیر
00:39:56 آمریکایی‌ها اعتراف‌کرده‌اند داعش را خودشان به وجود آورده‌اند
00:44:05 مقایسه سرمایه‌گذاری خارجی در ایران قبل و بعد از برجام
 
پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. 
گفت‌وگوهای هفتگی آنان در واقع بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است.
مدیر هنری این پادکست، آریا کیان و تهیه‌کننده آن افشین صدری است.
پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید.
 
فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم:
درباره کاترین شکدم چه می‌دانیم؟ 
اوکراین از نظر تعداد سربازان اعزامی سومین کشور نیروهای ائتلاف در عراق بوده است
قبرستان‌های متحرک روسیه در اوکراین واقعیت دارد؟
بازیگران گریم‌شده را به عنوان زخمی‌های جنگ در اوکراین جا زده‌اند؟
آیا جلسه پوتین با تکنیک پرده‌سبز فیلم‌برداری شده‌است؟
پایین‌کشیدن عکس قاسم سلیمانی و عذرخواهی پلیس در هند
ادعای خامنه‌ای درباره ارتباط داعش با دموکرات‌های آمریکا
مقایسه سرمایه‌گذاری خارجی در ایران قبل و بعد از برجام

درستی‌سنجی جنگ اوکراین

اپیزود ۴۹ پادکست هفتگی فکت‌نامه، به طور کامل به جنگ اوکراین و حمله روسیه به این کشور اختصاص دارد. در این قسمت ابتدا به سراغ بخشی از فکت‌چک‌های سایت فکت‌نامه می‌رویم که جریان هدایت‌شده خبرهای نادرستی بوده که از سوی رسانه‌های ایران منتشر شده است.
در ادامه نیز مروری می‌کنیم بر عکس‌ها، ویدئوها و خبرهایی که به بر اثر بی‌توجهی روزنامه‌نگاران و دبیران رسانه‌های فارسی، به عنوان واقعیت‌های این جنگ معرفی شده‌اند، در حالی که واقعی نبوده‌اند. 
در پایان هم چند ویدئو و عکس نادرست را که در شبکه‌های اجتماعی جهان به طور گسترده منتشر شده‌اند، مرور خواهیم کرد.
در این اپیزود به شما می‌گوییم که در این شرایط خاص، برای فهمیدن خبرهای درست، چه راه‌ها و ابزارهایی وجود دارد؛ شرایطی که در آن، بازار خبرها، عکس‌ها و ویدئوهای نادرست از همیشه داغ‌تر است.
 
پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. 
گفت‌وگوهای هفتگی آنان در واقع بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است.
مدیر هنری این پادکست، آریا کیان و تهیه‌کننده آن افشین صدری است.
پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید.
 
فهرست فکت‌چک‌ها و پیوند‌هایی که در این قسمت به آنها اشاره می‌کنیم:
 
ویدئوی مصاف درباره کشته‌سازی در اوکراین
سایت درستی‌سنجی UkraineFactsجنگ در اوکراین و بازار داغ اخبار جعلیفرانس۲۴: تانکی که یک خودروی غیرنظامی را زیر گرفت روسی نبوده است.

طراحی کووید؛ ماجرای یک مستند «غیرعادی»

مستندی که روز ۲۷ بهمن ۱۴۰۰ با نام «طراحی کووید»‌ یا PlanCovid از شبکه سه سیما پخش شد، اثری غیرعادی است؛ مستندی که ابتدا مخاطبان فکت‌نامه از ما خواستند ادعاهای مطرح‌شده در آن را بررسی کنیم اما هر چه جلوتر رفتیم، سوالات دیگری برایمان به وجود آمد. 
مستند «طراحی کووید» در نگاه اول، فیلمی غیرفارسی است که به نظر می‌رسد دوبله شده است. در این قسمت می‌گوییم که چرا ظن شدید داریم که مستند، اساسا ساخته پخش‌کنندگان ایرانی آن باشد.
 
طراحی کووید که با هدف بررسی ریشه‌های به وجود آمدن ویروس کرونای جدید تهیه شده، مجموعه‌ای از ادعاهای بی‌اساس و نادرست درباره منشا همه‌گیری کروناست. از جمله ادعاهایی که در آن مطرح می‌شود این است که ویروس کرونا دست‌ساز بوده و همچنین می‌گوید قدرت‌های بزرگ مثل آمریکا و نهادهایی چون بنیاد راکفلر و افرادی چون بیل گیتس در تبدیل آن به سلاحی بیولوژیک دست داشته‌اند. این ادعاهای نادرست، جزو مشهورترین ادعاهای طرفداران تئوری توطئه در جهان است.
مستند اما به جز طرح این موارد، مشخصاتی غیرعادی نیز دارد. مثلا برخلاف آنچه در نگاه اول به نظر می‌رسد، تا پیش از پخش از صدا و سیما، هیچ رد و نشانی از نسخه اصلی آن دیده نمی‌شود. تنها نشانی، لینکی است در یوتیوب که حدود یک هفته پیش از پخش در تلویزیون، از سوی افرادی ناشناس در یک کانال تازه تاسیس با چند دنبال‌کننده بارگذاری شده است.
این سوال‌ها و چند موضوع قابل توجه دیگر، باعث شد که در این قسمت از پادکست، مستند «طراحی کووید» را بررسی کنیم.
 
پادکست این هفته فکت‌نامه را فرهاد، سردبیر سایت فکت‌نامه اجرا می‌کند.
مدیر هنری این پادکست، آریا کیان و تهیه‌کننده آن افشین صدری است.
پادکست فکت‌نامه را می‌توانید صبح جمعه هر هفته ساعت هشت صبح به وقت ایران در همه اپلیکیشن‌های پادکست دریافت کنید.لینک مقاله فکت‌نامه درباره مستند طراحی کوویدطراحی کووید؛ ماجرای یک مستند «غیرعادی»